مرحله ورودی؛ ارزیابی عوامل

تعیین مأموریت
مرحله شروع؛ تعیین مأموریت
اسفند ۱۰, ۱۳۹۷
مرحله مقایسه
مرحله مقایسه؛ انتخاب بهترین استراتژی
اسفند ۱۲, ۱۳۹۷

ارزیابی عمل

 میانگین زمان مطالعه: 4 دقیقه

در چارچوب جامع تدوین استراتژی پس از مرحله شروع، دومین مرحله ورودی است. در مرحله ورودی با ارزیابی عوامل داخلی و خارجی و همچنین بررسی وضعیت بازار، برای ایجاد شناختی مناسب از عوامل دخیل در تصمیم‎گیری‎های سازمان تلاش می‌شود.

بررسی عوامل خارجی

منظور از عوامل خارجی، آن دسته عوامل‎ هستند که در بیرون سازمان رخ می‏‎دهند و خارج از محدوده کنترل سازمان هستند. عوامل خارجی را می‏‎توان در دو دسته تهدید و فرصت مورد ارزیابی قرار داد. یکی از موارد بسیار حائز اهمیت در بررسی این دسته از عوامل، بررسی محیط سازمان است. منظور از بررسی محیط، نظارت، ارزیابی و نشر اطلاعات به دست آمده مربوط به محیط سازمانی، میان افراد کلیدی و مؤثر آن سازمان است. از بررسی محیطی می‏‎توان به عنوان ابزاری برای جلوگیری از شوک‏‎های استراتژیک و تضمین سلامت بلند مدت بهره برد.

لایه‎های محیط سازمان

محیط را معمولاً در دو لایه عمومی و تخصصی مورد ارزیابی قرار می‎دهند. لایه عمومی یا کلان شامل تمامی نیروهای کلانی است که به طور غیرمستقیم بر فعالیت‏‎های سازمان تأثیرگذار هستند. لایه تخصصی محیط شامل آن دسته از عناصر یا گروه‏‎هایی است که به طور مستقیم بر شرکت تأثیر می‎‏گذارند و خود نیز از آن تأثیر می‌‎پذیرند. کشف و شناسایی عوامل استراتژیکی که در موفقیت یا شکست سازمان تأثیرگذارهستند، نتیجه نظارت و بررسی هر دو محیط عمومی و تخصصی است.

از جمله عواملی که شکل دهنده محیط عمومی سازمان هستند، عوامل اقتصادی، اجتماعی، پیشرفت تکنولوژی، و همچنین عوامل سیاسی و جهانی را می‎توان نام برد که کنترل آن‎ها خارج از محدوده اختیارات سازمان است. در مقابل مشتریان، تأمین کنندگان و رقبا شکل دهنده محیط تخصصی سازمان هستند که در مقایسه با محیط عمومی می‎‏توان تا حدی کنترل آن‎‏ها را در اختیار گرفت.

به طور کل در بررسی محیط خارجی پس از تجزیه و تحیل محیط کلان و همچنین محیط خرد، باید نسبت به استخراج عوامل استراتژیک اقدام کرد. همچنین می‎بایست سایر عوامل محیطی مرتبط با سازمان به دقت مورد شناسایی، پایش و تجزیه و تحلیل کارشناسی قرار گیرند تا ادامه کار برنامه‌ریزی با توجه به عواملی انجام گیرد که از اهمیت و تأثیرگذاری بیشتری بر سازمان برخوردارند.

بررسی عوامل داخلی

گروه دیگر عوامل دخیل در استراتژی ‎‏های سازمان، عوامل داخلی هستند که به درون سازمان مربوط می‎شوند و در کنترل مدیریت قرار دارند. این عوامل را می‎‏توان در دو دسته بندی؛ نقاط قوت و نقاط ضعف مورد بررسی قرار داد.

منظور از نقاط قوت سازمان، عواملی هستند که در مقایسه با متوسط صنعت و یا وضعیت رقبا، برای سازمان مزیت محسوب می ‎‏شوند. این عوامل شامل مهارت‏‎ها و توانایی‎‏هایی هستند که سازمان را قادر به طراحی و اجرای استراتژی‎های خود به شکل مطلوب می ‎‏سازد. در مقابل نقاط ضعف عواملی هستند که سازمان دیگر توانایی انجام آن‎‏ها را ندارد و یا اینکه از رقبا در آن زمینه عقب است. به عبارت دیگر نقاط ضعف را می‎‏توان عواملی دانست که سازمان بدلیل عدم برخورداری از آن‏‎ها نمی‎تواند استراتژی ‏‎های خود را انتخاب و اجرا کند.

فرآیند ارزیابی یا بررسی عوامل داخلی سازمان مشابه و موازی فرآیند ارزیابی عوامل خارجی است. برای تعیین نقاط قوت و ضعف سازمان باید نمایندگان، مدیران و کارکنان تمام سازمان نقشی فعال ایفا کنند. فرآیند بررسی عوامل داخلی سازمان (در مقایسه با بررسی عوامل خارجی سازمان) برای کارکنان این امکان را فراهم می‎‏آورد تا بتوانند رابطه شغل، دایره و واحد خود را با کل سازمان بهتر درک کنند و در این صورت وظایف خود را بهتر انجام می‌دهند.

در ارزیابی محیط‎های داخلی و خارجی سازمان، باید این موضوع را مورد توجه قرار داد که بررسی فرصت‏‎ها و تهدیدها در سطح سازمان و در حیطه مدیریت عالی انجام می‌‏گیرد. اما بررسی نقاط ضعف و قوت سازمانی در تمام سازمان و در سطح وظیفه‌‏ای به انجام می‌‏رسد.

ارزیابی محیط داخلی با استفاده از رویکرد وظیفه‎ای

هر سازمان در قلمرو واحدهای وظیفه‌ای خود نقاط ضعف و قوتی دارد که در هیچ شرکتی یکسان نیستند. مدیریت استراتژیک فرآیندی است که به روابط متقابل بسیاری نیاز دارد. در اجرای این فرایند ایجاب می‎کند که بین مدیریت سازمان و مدیریت واحدهای بازاریابی، مالی- حسابداری، تولید – عملیات، تحقیق و توسعه و همچنین سیستم‎های اطلاعات رایانه‎ای هماهنگی اثر بخشی وجود داشته باشد. موفقیت سازمان در گرو همکاری و همیاری مدیران و کارکنان همه دوایر و واحدهای سازمانی است تا دیدگاه‎ها، نظرات و عقاید خود را ارائه نمایند. در رویکرد وظیفه‎‏ای با درنظر گرفتن تمامی موارد ذکر شده به بررسی عوامل داخلی سازمان می‏‎پردازیم.

با مشخص شدن عوامل کلیدی داخلی از طریق رویکرد وظیفه‎ای، باید تعیین کرد که آیا این عوامل نقطه قوت محسوب می‎شوند یا ضعف. در صورتی که عوامل موجود برای دستیابی به موفقیت‎های آتی و با توجه به روند در پیش رو کافی و مناسب باشند، می‏‌توان آن‌‏ها را به عنوان نقطه قوت سازمان به حساب آورد و در غیر این صورت آن عامل برای سازمان یک نقطه ضعف محسوب می‌شوند.

در انتها یادآوری می‎شود که با دریافت پاورپوینت این فصل می‌‏توانید به توضیحات بیشتر پیرامون مباحث مطرح شده و نیز جداول و ابزارهای کاربردی مربوط به این فصل دسترسی پیدا کنید.

 

شما می توانید فایل PDF این مقاله را پس از ثبت نام یا ورود دریافت نمایید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سه × دو =